Wachtwoord vergeten?

Woningsprinklers

 

Het sprinkler concept werd uitgevonden in de 19de eeuw als maatregel om desastreuze branden in katoenmolens te voorkomen. Tijdens de volgende eeuw kende dit concept over de hele wereld grote navolging door ondernemingen en hun verzekeraars om blootstelling van hun bedrijf aan brand te limiteren. Statistische analyses die de afgelopen 100 jaar werden bijgehouden hebben aangetoond dat sprinklers op onnavolgbare wijze doeltreffend zijn in het voorkomen van eigendomsverlies. De schadeclaims van ondernemingen uitgerust met sprinklers liggen gemiddeld 80% lager dan claims van bedrijven die niet met sprinklers werden beveiligd.

De ontwikkeling van residentiële sprinklers

Tegelijkertijd realiseerde de brandweergemeenschap zich dat er haast geen doden vielen in door sprinklers beveiligde panden. In de jaren ’70 begonnen de Verenigde Staten te onderzoeken of het sprinklers ook kon worden gebruikt om het dodenaantal te reduceren, meer bepaald in die gebouwen waar de meesten doden door brand vallen: onze woningen. Er werden brandproeven uitgevoerd in ruimten met echt meubilair om op die manier de meest voorkomende worst case scenario’s te kunnen identificeren. Deze testen werden vervolgens aangepast en gestandaardiseerd om ze meer herhaalbaar te maken.

Het primaire doel van deze brandproeven was te bepalen of een sprinklersysteem dat rechtstreeks gevoed wordt door de waterleiding op een aanzienlijke manier het risico op verwondingen en sterfgevallen door brand kon reduceren. Onderzoekers hebben geconcludeerd dat dit inderdaad mogelijk was.

Resultaten van brandproeven toonden aan dat sprinklers op zo’n manier konden worden ontwikkeld dat ze bij brand in werking treden vooraleer de omstandigheden levensbedreigend worden. Het vuur zou uitgedoofd kunnen worden of tot een kleine vuurhaard beperkt kunnen worden zodat de temperaturen op plafondhoogte en oogniveau net als de hoeveelheid koolmonoxide in de kamer de veiligheidslimieten niet zouden overschrijden. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van sprinklers die speciaal zijn vervaardigd om onze woningen tegen brand te beschermen. Deze sprinklers hadden verscheidene unieke karakteristieken:

  • Snel reagerende thermische elementen om te verzekeren dat ze zo snel mogelijk in werking treden
  • Sproeipatroon waarbij muren, gordijnen en vloer nat gemaakt worden
  • Kleine K-factor om het waterdebiet te beperken

De werden bekend onder de naam ‘residentiële sprinklers’ en worden vandaag getest conform UL 1626

NFPA schreef twee ontwerpnormen: NFPA 13D voor sprinkler systemen in een- en meergezinswoningen en NFPA 13R voor sprinkler systemen in residentiële gebouwen tot 4 verdiepingen hoog.

Beide standaarden voorzien een debiet van 2.05 l/min. NFPA 13D voorziet dat maximaal 2 koppen opgegaan, NFPA 13R voorziet er 4. IN praktijk wordt 1 sprinkler per maximaal 36 m2 voorzien. In de meeste woonruimten is dus slechts 1 sprinkler nodig.

Ontwikkelingen op het gebied van wetgeving

In 1978 werd San Clemente in Californië het eerste rechtsgebied dat een lokaal raadsbesluit introduceerde waarbij sprinklers vereist werden in alle nieuwe verblijven, woonhuizen inclusief. Andere rechtsgebieden volgden, waaronder Scottsdale, Arizona in 1986. Scottsdale is zeer sterk in groei toegenomen en momenteel is 60% van alle behuizing in deze stad die 250.000 inwoners telt uitgerust met sprinklers. Scottsdale bezit het laagterecord wat brandslachtoffers in de Verenigde Staten betreft: slechts één dode in een sprinkler beveiligde woning, m.n. een rolstoelpatiënt met een zuurstofmasker die zichzelf in brand stak terwijl hij een sigaret opstak.

Meer in het noorden had Vancouver het hoogste aantal branddoden in Canada met een piek van 40 slachtoffers in 1973. De stad voerde een bevelschrift uit waarin stond dat in 800 bestaande risicovolle gebouwen sprinklers moesten worden geplaatst en dat vanaf 1990 alle nieuwbouw woningen eveneens door sprinklers moesten worden beveiligd. Tegen 1998 waren er geen brandslachtoffers meer in Vancouver. Ervaringen zoals deze hebben ertoe geleid dat honderden lokale rechtsgebieden in Noord-Amerika eisen dat in nieuwgebouwde woningen sprinklers worden geplaatst; in sommige steden zelfs in reeds bestaande hoogbouw. Miljoenen woningen in Noord-Amerika zijn inmiddels uitgerust met sprinklers. In 2011 werd Californië de eerste staat die sprinklers verplichtte in alle nieuwe gebouwen, inclusief eengezinswoningen.

Net zoals in vele lokale rechtsgebieden en in sommige Staten woningen moeten uitgerust zijn met sprinklers, moeten in Noord-Amerika ook nieuwbouwappartementen op dergelijke wijze beveiligd zijn. Zowel nieuwbouw als bestaande residentiële zorgcentra moeten eveneens met sprinklers worden beveiligd. In dergelijke centra zijn de risico’s aanzienlijk groter gezien de bewoners hulp nodig hebben bij evacuatie wanneer er brand uitbreekt. Hulp die er niet is wegens een te lage personeelsbezetting om kosten te besparen. Nieuwe residentiële zorgwoningen in Australië, Finland, Nieuw Zeeland, Noorwegen, Schotland en Zweden moeten uitgerust zijn met sprinklers en in sommige van deze landen moeten ook bestaande zorgwoningen sprinklers bijplaatsen. In Engeland kunnen residentiële nieuwbouw zorgwoningen sprinklers plaatsen of een zelfsluitende deur installeren in iedere kamer. De praktijk toont aan dat er meestal voor sprinklers wordt gekozen. Een aantal zorgtehuizen in Duitsland en Nederland zijn uitgerust met sprinklers als gevolg van een risicobeoordeling.

Sinds juli 2012 eist Noorwegen sprinklers in alle nieuwbouwappartementen en dit als onderdeel van zijn verplichting t.o.v. Universal Design; een verbintenis om gebouwen veilig en toegankelijk te maken voor iedereen, niet enkel de validen. In Zweden worden sprinklers in appartementsgebouwen dikwijls geplaatst als onderdeel van een brandontwerp, terwijl ze in Schotland vereist zijn in appartementsgebouwen hoger dan 18m. Engeland eist dan weer sprinklers in appartementsgebouwen hoger dan 30m. Op projectmatige basis verlenen de autoriteiten bovendien dikwijls flexibiliteit in de lay-out van de vluchtrouten binnen en rondom de appartementen wanneer er sprinklers zijn geplaatst.

Buiten Noord-Amerika zijn er weinig wettelijke vereisten wat de plaatsing van sprinklers in nieuwbouwwoningen betreft. In Engeland kan het echter economisch interessanter zijn om huizen met drie tot vier verdiepingen met sprinklers te plaatsen; bijvoorbeeld als alternatief tegenover een tweede trappenhuis. Het grootste nieuws vanuit het Verenigd Koninkrijk is dat het parlement een wet heeft goedgekeurd die sprinklers vereist in alle nieuwbouwwoningen in Wales, inclusief eengezinswoningen. Deze wet gaat van kracht in september 2013.

European Standards

Terwijl de NFPA standaard al tientallen jaren gangbaar is, eisen de autoriteiten in Europa vaak een nationale standaard als referentie. Regeringen in Zweden en in het Verenigd Koninkrijk hebben uitgebreid gefinancierde brandtesten die zonder enige verwondering aantoonden dat de residentiële sprinklers uit Noord-Amerika ook branden blussen in Europese huizen. De Noorse landen hebben een ontwerpstandaard geproduceerd in het Engels, INSTA 900-1, gebaseerd op een combinatie van NFPA 13D en NFPA 13R. Het Verenigd Koninkrijk heeft eveneens een standaard geproduceerd, BS 9251. Beide standaards zijn voorgesteld bij CEN, die weldra zullen starten aan de ontwikkeling van een Europese sprinklerontwerp standaard. In Nederland heeft de nationale standaard instelling beslist niet te wachten en wordt de INSTA 900-1 naar het Nederlands vertaald.  In 2004 bracht Frankrijk een handleiding op de markt in naam van het FFSA, ook gebaseerd op NFPA 13D en 13R.

INSTA 900-2 is een Noorse residentiële sprinklercomponent test standaard. CEN beveelt haar leden aan dat dit de Europese standaard wordt.

Doeltreffendheid van residentiële sprinklers

Veranderingen in de wet gebeuren niet zomaar; er is veel vastberaden actiewerk door brandweercommandanten, brandwondenslachtoffers, NFPA,  sprinklerverenigingen en anderen nodig geweest om een verschil te maken.

Zelfs de federale regering van de Verenigde Staten heeft een rol gespeeld door een kosten-baten analyse te bekostigen die het economisch belang van residentiële sprinklers aantoont. NFPA heeft een reeks statistische analyses van incidenten van brandweerbrigaderapporten om aan te tonen hoe het aantal brandslachtoffers en gewonden – net als de schade aan eigendommen – is gereduceerd in woningen met sprinklers. De meest recente studie omvat data tussen 2005 en 2009 en besluit dat de brandslachtoffers gereduceerd zijn met 83%, terwijl schade is verminderd met 71%. Van de weinige mensen die overlijden in een met sprinklers beveiligde woning is haast iedereen betrokken in de start van het vuur, bv. omdat ze per ongeluk hun kledij in brand steken. De meeste van deze mensen zijn ook oudere personen en minder in staat een brand tegen te gaan. Deze reducties in brandslachtoffers en eigendomsverlies komen bovenop de voordelen uit andere maatregelen zoals rookdetectors.

NFPA heeft ook kostendata verzameld van huizen over het land om aan te tonen dat de kost van een residentieel sprinkler systeem gemiddeld €8.5/m2 bedraagt. In het Verenigd Koninkrijk vormde een kosten-baten analyse de basis voor de beslissing tot het installeren van sprinklers in alle nieuwe appartementen. Een andere studie uit het Verenigd Koninkrijk toont aan dat hoogbouwappartementen met sprinklers kunnen worden uitgerust voor €1000 - €2000 per appartement.

Natuurlijk vormen deze studies enkel het intellectuele omhulsel wat de wetgevers moet overtuigen, maar de échte reden om sprinklers in huizen te installeren is om vuurdoden en gewonden te voorkomen: je moet van steen gemaakt zijn om niet geraakt te worden door een verhaald verteld door een zwaar verbrand iemand of door een moeder die een kind verloor in een brand.

Helaas stellen we vast dat België voorlopig geen aanstalten maakt om de meerwaarde van woningsprinklers in wetgeving om te zetten, noch in woningen, noch in appartementen. Sprinklers zijn in België zelfs niet verplicht in zorgcentra, rusthuizen of ziekenhuizen.

Werk aan de winkel.